Franciszek Dąbrowski
| Franciszek Dąbrowski Kuba |
|
| komandor porucznik | |
| Data i miejsce urodzenia | 17 kwietnia 1904 Budapeszt |
| Data i miejsce śmierci | 24 kwietnia 1962 Kraków |
| Kariera wojskowa | |
| W służbie od | 1923 |
| Stanowiska | zastępca komendanta Wojskowej Składnicy Tranzytowej, szef Biura Dowódcy Marynarki Wojennej |
| Główne wojny i bitwy | kampania wrześniowa |
| Odznaczenia | |
     |
|
Franciszek Dąbrowski ps. Kuba (ur. 17 kwietnia 1904 w Budapeszcie, zm. 24 kwietnia 1962 w Krakowie) – komandor porucznik Marynarki Wojennej RP, w czasie wojny obronnej Polski w 1939 zastępca komendanta i przez większość czasu faktyczny dowódca obrony Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.
Spis treści |
Franciszek Dąbrowski, syn szlachcica (herbu Jelita) generała Romualda Dąbrowskiego, służbę wojskową rozpoczął w Korpusie Kadetów Nr 1 we Lwowie. W latach 1921-1923 był słuchaczem Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie. Po ukończeniu szkoły i awansie na podporucznika przydzielony został do 3 Pułku Strzelców Podhalańskich w Bielsku. Następnie pełnił służbę w Batalionie Szkolnym Podchorążych Piechoty w Biedrusku i 29 Pułku Strzelców Kaniowskich w Kaliszu.
Z początkiem grudnia 1937 r. został przeniesiony z Kalisza do Gdańska na stanowisko zastępcy komendanta - dowódcy Oddziału Wartowniczego Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Do najważniejszych obowiązków kpt. Dąbrowskiego, specjalisty od broni maszynowej, należało szkolenie żołnierzy Składnicy z zakresu ochrony obiektów na zamkniętym terenie placówki. Poza tym przeprowadzał odprawy z dowódcami wart, zaznajamiał patrole i roty oficerskie z obiektami oraz rejonami obserwacji i podsłuchu. Dowódcą oddziału wartowniczego i zastępcą komendanta Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte był od grudnia 1937 do 7 września 1939. WST broniła się do 7 września 1939, kiedy to mjr Sucharski ostatecznie zdecydował poddać placówkę.
Okres niewoli spędził w obozach jenieckich w Klein Dexen (Stablack, dziś Dołgorukowo) na terenie Prus Wschodnich, w murowanych koszarach w Prabutach, w oflagu XVIII A w Lienzu w Tyrolu na terenie Austrii oraz w wielkim obozie jeńców polskich – oflagu II C Woldenberg (Dobiegniew).
Po wyzwoleniu zgłosił chęć dalszej służby wojskowej. Z dniem 10 sierpnia 1945 roku został awansowany na stopień majora (kmdr ppor.) i jeszcze w tym samym miesiącu otrzymał przydział na szefa sztabu Samodzielnego Batalionu Morskiego. Batalion ten w 1946 został przeformowany na Kadrę Marynarki Wojennej, a jego dowódcą został Dąbrowski, awansowany jednocześnie do stopnia komandora porucznika. Dla zabezpieczenia przebiegu wyborów na Pomorzu Gdańskim sformowano grupy ochronno-propagandowe. Komendantem ośrodka wyszkolenia tych grup mianowano 1 stycznia 1947 Dąbrowskiego. Funkcję tę pełnił do 1949 roku, kiedy to został szefem Biura Dowódcy Marynarki Wojennej w Gdyni. Członek PZPR.
Druga połowa lat 40. w Polsce, był to okres szkalowania i represji wobec weteranów sanacyjnego wojska. W tym czasie Dąbrowski awansował w Marynarce Wojennej. Pobyt w niewoli Dąbrowskiego przyczynił się jednak do szybko postępującej gruźlicy.
W 1950 został uznany za inwalidę wojennego i zwolniony z powszechnego obowiązku służby wojskowej. Od tego momentu rozpoczął się najtrudniejszy okres w życiu Dąbrowskiego. Z Ustki musiał przenieść się wraz z rodziną do Krakowa. Nie miał pracy i żadnej możliwości kontynuowania niezbędnego leczenia sanatoryjnego. Po wielu staraniach o mieszkanie, otrzymał pojedynczy pokój bez sanitariatu. Aby utrzymać rodzinę podjął pracę jako kasjer w KMPiK, szył chałupniczo pantofle. Na początku lat 50., na fali czystek został usunięty z partii i pozbawiony pracy. Według relacji Arnolda Mostowicza, o jego ciężkiej sytuacji materialnej dowiedział się generał Bolesław Kieniewicz, sowiecki dowódca Krakowskiego Okręgu Wojskowego. Dzięki niemu, być może w uznaniu dla postawy w 1939, Dąbrowskiemu umożliwiono pracę sprzedawcy gazet w kiosku na Plantach.
Po październikowej odwilży 1956, Dąbrowskiemu wypłacono odszkodowanie i otrzymał większe mieszkanie. Aktywnie podjął działalność na rzecz utworzenia Związku Obrońców Westerplatte.
Kmdr por. rez. Franciszek Dąbrowski zmarł 24 kwietnia 1962 w krakowskim Szpitalu Przeciwgruźliczym w wieku 58 lat. Został pochowany w Krakowie na cmentarzu Rakowickim. Był odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem za Odrę, Nysę i Bałtyk i Odznaką Grunwaldzką.
Jego imię noszą w Polsce trzy szkoły: w Ustce, w Gdańsku-Nowym Porcie i Krakowie.
Jest autorem książek: "Dziennik Bojowy załogi Westerplatte" (1945) oraz "Wspomnienia z obrony Westerplatte" (1957).
Dopiero w latach 90. XX wieku została szerzej ujawniona w nowym piśmiennictwie historycznym faktyczna rola Dąbrowskiego i postawa majora Sucharskiego podczas obrony Westerplatte, wcześniej uważano w oficjalnej historiografii majora Sucharskiego za dowodzącego cały czas obroną Westerplatte, do czego przyczyniła się m.in. książka Melchiora Wańkowicza (czemu oficjalnie nie zaprzeczali uczestnicy obrony).
- podporucznik - ze starszeństwem z 1 lipca 1923 r.
- porucznik - ze starszeństwem z 1 lipca 1925 r.
- kapitan - 27 czerwca 1935 r. ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 r. i 111 lokatą w korpusie oficerów piechoty
- major - zweryfikowany z dniem 10 sierpnia 1945 r.
- komandor porucznik - 1946 r.
- Mariusz Wójtowicz-Podhorski, Krzysztof Wyrzykowski, Westerplatte. Załoga śmierci, Milton Media, Gdańsk 2004.
- Arnold Mostowicz, O tym, jak przegrała historia, a wygrała kropla polskiej krwi [w] Karambole na czerwonym suknie, Towarzystwo Wydawnicze i Literackie, Warszawa 2001.
