Bitwa pod Kaliszem (1813)
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: ortografię, wikizację, uzupełnić infoboks itp. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Bitwa pod Kaliszem wojny napoleońskie |
|||||||||
| Data | 13 lutego 1813 | ||||||||
| Miejsce | Kalisz | ||||||||
| Wynik | wygrana Rosjan | ||||||||
| Terytorium | Księstwo Warszawskie | ||||||||
|
|||||||||
| Inwazja na Rosję |
|---|
|
Mir - Mohylew - Ostrowno - Smoleńsk - Połock - Walutino - Borodino - Czirikowo - Tarutino - Połock - Małojarosławiec - Czaśniki - Wiaźma - Krasny - Borysów - Berezyna - Kalisz |
Bitwa pod Kaliszem, bitwa stoczona 13 lutego 1813 w Tyńcu pod Kaliszem między wojskami francusko-sasko-polskimi dowodzonymi przez gen. Jean Louis Reyniera i rosyjskimi pod dowództwem gen. Ferdynanda von Wintzingerode.
Spis treści |
[edytuj] Sytuacja
Cofająca się Wielka Armia miała wedle wytycznych Napoleona utrzymać się na linii Wisły i Bugu, lecz w obliczu niemożności utrzymania Torunia, Bydgoszczy, Płocka i Warszawy Napoleon miał planował aby dowodzący wycofywaniem książę Eugeniusz de Beauharnais wydał bitwę na przedpolach Warszawy. Szczupłość sił, a także tajne układy między Rosjanami i Austriakami spowodowały iż praktycznie nie zużyty w kampanii 1812 korpus Schwarzenberga stosując serię uników wprowadzał niejako pośpiesznie Rosjan w głąb Księstwa wyłaczając pośpiesznie kolejne połacie Polski, mogące decydować o odbudowaniu siły militarnej polskiej. Zaczęto się cofać. Napoleon wyznaczył do utrzymania jako strategiczną do utrzymania linię Poznań-Warszawa. Rosjanie kierowali się z Bydgoszczy, Torunia i Płocka na Piłę i Poznań, a zaszedłszy na tyły koncentrującej się w Poznaniu jakże uszczuplonej Wielkiej Armii. Przekroczywszy Wartę na zachód od Poznania na linii z Obornik do Buku Rosjanie posuwali się na południowy wschód w kierunku Kalisza bijąc rozmieszczone na leżach zimowych m.in. 4 Pułk Legii Nadwiślańskiej. Miało to doniosłe znaczenie psychologiczne na zupełnie nie kompetentnego księcia Eugeniusza, który zarządził odwrót w kierunku na Berlin, gdy tymczasem na linii Pilicy Rosjanie pozostawili jedynie jeden pułk kawalerii ..., a przy dobrym współdziałaniu korpusów Agerau w Berlinie i Eugeniusza w Poznaniu oraz cofającego się korpusu polskiego ks. Józefa Poniatowskiego można było bić kolejno Rosjan działających w małych liczebnie ugrupowaniach i przecinając ich linie komunikacyjne. W sytuacji paniki Witzingerode miał niejako zagwarantowaną pozycję zachowującą po jego stronie i efekt zaskoczenia, i inicjatywę.
Kalisz był miejscem formowania oddziałów polskich po klęsce kampanii 1812 roku i osiągnął bardzo dobrą mobilizację kawalerii dymowej oraz rekrutów piechoty z poboru. Nadto w Kaliszu na leżach zimowych stały niektóre pułki polskie. W obliczu natarcia rosyjskiego gen. Jean Louis Ebenezer Reynier dysponował więc oddziałami korpusu saskiego jak i polskimi.
[edytuj] Przebieg
Cofający się z Księstwa Warszawskiego korpus francusko-sasko-polski dowodzony przez szwajcara z pochodzenia a generała armii francuskiej Jean Louis Reyniera stanął pod Kaliszem. Tutaj dogonił go rosyjski korpus generała Witzingerodego i z marszu uderzył na stojącą na wschodnim brzegu Prosny ariergardę, którą stanowiła francuska dywizja Lecoqa. Po krótkiej walce Francuzi zostali rozbici. Następnie Rosjanie zaatakowali sam Kalisz. Zażarty opór, jaki stawiły dwa pułki polskiej piechoty pozwolił reszcie korpusu Jean Louis Reyniera wycofać się z miasta i ruszyć w kierunku Odry.
Jakkolwiek formowanie Wojska Polskiego po klęsce kampanii 1812 kierowane było przed bitwą pod Kaliszem przez gen.Izydora Krasińskiegoto wraz z korpusem sasko-francuskim wycofały się w znacznej sile oddziały polskie pod dowództwem gen.Edwarda Żółtowskiego, któremu gen.Izydor Krasiński przekazał dowodzenia dwa dni wcześniej. W skład tej kombinowanego korpusu wchodziły:
- 2 Dywizja Piechoty gen. Izydora Krasińskiego, w tym: 2 Pułk Piechoty pod dowództwem ppłk. Jana Krukowieckiego i 14 Pułk Piechoty pod dowództwem ppłk. Jana Winnickiego
- z 1 Dywizji Piechoty: jeden batalion 15 Pułku Piechoty
- brygada kawalerii gen. Benedykta Łączyńskiego, w tym: 4 Pułk Strzelców Konnych płk. Dulfusa, część 14 Pułku Kirasjerów płk. Kazimierza Dziekońskiego i 15 Pułk Ułanów płk. Augusta Trzcielskiego
- z brygady gen. Umińskiego: 2 Pułk Ułanów pod dowództwem płk. Józefa Rzodkiewicza
- bateria konna pod dowództwem Jana Szwerina (6 dział)
- kompania żandarmerii
- pociągi (kolumna zaopatrzenia wojskowego)
a także zakłady pułkowe:
- zakład 5 Pułku Strzelców Konnych
- zakład 6 Pułku Ułanów
- zakład 7 Pułku Ułanów
- zakład 8 Pułku Ułanów
- zakład 10 Pułku Huzarów.
Ogółem na dzień 14 lutego stanowiło to 275 oficerów oraz 7388 podoficerów i żołnierzy.[1] Wielu jednak żołnierzy stanowiło nowy pobór, a zatem ich wartość mogła rosnąć dopiero wraz z wyszkoleniem i walką. Wielu z nich nie było umundurowanych, tak więc wyruszając na tułaczkę w kierunku Głogowa część z nich dezerterowało.
W bitwie pod Kaliszem Jean Louis Ebenezer Reynier stracił około 1000 żołnierzy.
[edytuj] Skutki
Rosjanie pieczętowali sukces zajęcia naprawdę niewielkimi siłami terenu Księstwa Warszawskiego po granice ze Śląskiem i po Odrę. Za linią ustaloną po wycofaniu się oddziałów księcia Eugeniusza z Poznania pozostały broniące się twierdze Gdańsk, Modlin, Zamość. Nadto kierujący się na prawym skrzydle Wielkiej Armii korpus gen. Józefa księcia Poniatowskiego został odcięty od bezpośredniego kontaktu z Wielką Armią i znalazł się w niewygodnym sąsiedztwie korpusu austriackiego Schwarzenberga, a w związku z tym będzie się łączył z Napoleonem marszem przez Kraków i Śląsk pod kuratelą austriacką. Dla Austriaków zaś stanowiło to dość silne niebezpieczeństwo obnażenia ich podwójnej gry polegającej na zachowaniu pozorów wobec Napoleona i pełnej współpracy z carem Aleksandrem. Dowolny atak na pozycje rosyjskie powodowałby iż słabe siły obserwacyjne zostałyby zniesione, front odwróciłby się na kierunek południowy, a Austriacy zmuszeni byliby do jednoznacznego opuszczenia Napoleona lub podjęcia działań militarnych wobec Rosjan. Dla Armii Księstwa Warszawskiego oznaczało to odcięcie części sił. Z Księciem Józefem na Kraków cofało się około 14tys., 1tys. pozostał jako obsada twierdzy Częstochowa, a 7tys. zostało odciętych w Kaliszu i cofało się swoją drogą na zachód.
[edytuj] Zobacz także
[edytuj] Literatura
- Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I
- Armia księcia Józefa 1813, Mariusz Łukasiewicz, wyd. MON, Warszawa 1986
[edytuj] Przypisy
- [1]Armia księcia Józefa 1813, Mariusz Łukasiewicz, wyd. MON, Warszawa 1986, str.168; Korespondencja ks. Józefa, t.V, s. 106, 108
